Norbert Sznober (1979-2015)


Norbert Sznober
W jesienny dzień, 25 września 2015, zmarł nagle Norbert Sznober „Burzum” – niezwykle skromny i życzliwy wszystkim człowiek, utalentowany grotołaz i kartograf jaskiń, znakomity znawca jaskiń jurajskich, wieloletni prezes Speleoklubu Częstochowa, członek Sekcji Speleologicznej Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, wielokrotny uczestnik Sympozjów Speleologicznych, współorganizator 47 Sympozjum w Olsztynie.

Norbert był nieodłącznie związany z Częstochową, gdzie się urodził, skończył szkołę podstawową i średnią (był absolwentem Szkoły Plastycznej im. Jacka Malczewskiego, uzyskał dyplom z wyróżnieniem w specjalności jubilerstwo), i gdzie wracał z każdej wyprawy. Swoje wykształcenie rozwijał studiując, najpierw metalurgię na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, a przez ostatnie trzy lata swojego życia geologię na Wydziale Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Z geologią wiązał swoje plany życiowe, a wiedza zdobywana w czasie studiów, pozwalała mu lepiej zrozumieć zjawiska obserwowane w jaskiniach. Zarówno w trakcie studiów na AGH, jak i na UŚ dał się poznać jako niezwykle życzliwy kolega dla studentów oraz partner do interesujących dyskusji dla pracowników naukowych.

Był człowiekiem wielu pasji, które rozwijał od dzieciństwa. Były one wyrazem niezwykłego splotu talentu artysty i zainteresowań przyrodnika. Pasją kierował się we wszystkich swoich działaniach, ale najbardziej realizował się jako nieustanny odkrywca i dokumentalista jaskiniowych tajemnic. Norbert był jaskiniowym indywidualistą, potrafił je samotnie eksplorować i spędzać w nich niemal nieograniczoną ilość czasu. Zawsze miał niedosyt eksploracji, pomiarów i obserwacji. Jaskinie odwdzięczały Mu się często ukazując tajemnice skrywane przed okiem człowieka. Jednocześnie, uczestnicząc w wyprawach klubowych, czy wypadach jaskiniowych, dał się poznać jako oddany i towarzyski kolega.

Norbert był od wczesnej młodości oddany pasji poznawania i dokumentowania jaskiń okolic Częstochowy. Jego ulubioną jaskinią, do której wracał przy każdej okazji, była Jaskinia Na Kamieniu. Dla wielu jaskiń jurajskich wykonał dokumentację, przede wszystkim szczegółową dokumentację kartograficzną. Wśród najciekawszych opracowań można wymienić publikowane informacje i plany dotyczące Systemu Jaskiń Srockich – nazwanego przez Norberta Jaskinią Walpurgii, czy Systemu Jaskiń Towarnych. Jaskiniom Gór Towarnych oraz Sokolich Gór poświęcił wiele energii i pozostawił ogromną ilość materiałów, które nigdy nie zostały opublikowane. W ostatnim roku pracował intensywnie nad inwentarzem jaskiń Doliny Kluczwody, odkrywając kilka nowych obiektów i kartując od nowa, m.in. Jaskinię Wierzchowską Górną. Dzieło to nie zostało jednak dokończone, przerwane nagłą śmiercią.

Z wielkim sercem i oddaniem poświęcił wiele miesięcy swojego życia na wykonanie dokumentacji kartograficznej i prace przy udostępnieniu turystycznym Jaskini Głębokiej w Podlesicach. Dzięki doświadczeniu, ale i uporowi oraz ciężkiej pracy Norberta jaskinia ta uzyskała aktualny blask, czystych ścian i nacieków oraz oczyszczonych ze śmieci i gruzu licznych zakamarków. Najbardziej aktualny plan Jaskini Głębokiej, wykonany przez Niego w 2012 roku znajduje się na planszach przy jaskini.

Pozostając wierny jaskiniom jurajskim, Norbert brał udział w zagranicznych wyprawach jaskiniowych, organizowanych m.in. przez Speleoklub Dąbrowa Górnicza (Dolomity), czy Wielkopolski Klub Taternictwa Jaskiniowego (Prokletije, Czarnogóra). Wielokrotnie był w jaskiniach Słowenii, Czech czy Rumunii. Często udział w wyprawie łączył z kartowaniem i wykonywaniem planów nowoodkrytych w czasie eksploracji ciągów jaskiń. W czasie, kiedy inni odpoczywali lub cieszyli się po zakończonej akcji, Norbert uzupełniał zapiski z pomiarów i przeliczał wyniki by móc później narysować precyzyjny plan. Norberta charakteryzowała wielka dbałość o szczegóły i precyzję w pomiarach, a następnie w rysowaniu planów. Dzięki tym talentom pozostawił spuściznę wielu doskonale opracowanych planów jaskiń, zarówno jurajskich, jak i tych w odległych górach południa Europy. Jednym z Jego wybitnych osiągnięć było wykonanie nowych pomiarów i dokumentacji kartograficznej jaskini Mravljetovo brezno v Gošarjevih rupah w Górach Dynarskich w Słowenii, które stały się podstawą ciekawych odkryć naukowych. Dokumentacja tej jaskini spotkała się z wielkim uznaniem dla kunsztu kartograficznego Norberta i została włączona do katastru jaskiń Słowenii.

Ci, którzy mieli okazję zetknąć się z Norbertem zapamiętają Go, jako wiecznie pochylonego nad rysunkami, planami i mapami, uważnego obserwatora i słuchacza. Odszedł od nas przedwcześnie. Miał wiele marzeń i zamierzeń, które nie dane mu było urzeczywistnić. Pozostawił wiele niedokończonych projektów, tych jaskiniowych, ale i tych życiowych. Żegnały go rzesze przyjaciół, kolegów, znajomych przybyłych na uroczystości pogrzebowe 3 października 2015. Urna z Jego prochami spoczęła na Cmentarzu św. Rocha w Częstochowie.

Andrzej Tyc